Με τα cookies σου προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία και λειτουργικότητα της πλατφόρμας.
Για αυτή την ανάλυση βασιστήκαμε σε ένα δείγμα 68.932 ανθρώπων που, κάποια στιγμή τα τελευταία χρόνια, αποφάσισαν να ξεκινήσουν ψυχοθεραπεία online. Σε αυτή την προσπάθεια, άφησαν πίσω τους ένα ίχνος: αιτήματα βοήθειας σε σχέση με το άγχος, τις σχέσεις, τους γονείς, τη δουλειά. Η αναφορά μας στηρίζεται στην ανάλυση αυτών των αιτημάτων.
Τα δεδομένα προέρχονται από αποπροσωποποιημένες απαντήσεις από αιτήματα ψυχοθεραπείας, ηλικία, σχέσεις, συγκατοίκηση, ποιότητα ύπνου/εργασίας/κοινωνικής ζωής, και ένα ελεύθερο πεδίο όπου ο κάθε χρήστης γράφει με δικά του λόγια «γιατί αναζητά ψυχοθεραπεία». Σε αυτές τις λέξεις βρήκαμε δεκαοκτώ θέματα που επανέρχονται. Δεν τα μετρήσαμε ως ετικέτες, τα διαβάσαμε ως φωνές.
Όλα τα αποσπάσματα είναι πραγματικά λόγια ανθρώπων του δείγματος, με ελάχιστες επεξεργασίες αποκλειστικά για την προστασία της ταυτότητάς τους.
"Έχω φτάσει στον πάτο ψυχολογικά… νιώθω ότι είμαι σε ένα πένθος… Με τον άντρα μου έχουμε απομακρυνθεί. Είμαστε απλά γονείς των παιδιών μας."— Γυναίκα, 38, Ελλάδα
Η ανάλυση που ακολουθεί διαβάζει αυτές τις φωνές μαζί με δύο κλινικούς δείκτες: τον Δείκτη κατάθλιψης και τον Δείκτη άγχους. Στόχος μας δεν είναι να διαγνώσουμε. Είναι να καταλάβουμε τι μας απασχολεί ως κοινωνία, και πώς αλλάζει.
Σημείωση για τους δείκτες: ο Δείκτης κατάθλιψης προέρχεται από το ερωτηματολόγιο PHQ-9 (κλίμακα 0–27) και ο Δείκτης άγχους από το GAD-7 (κλίμακα 0–21), διεθνώς αναγνωρισμένα κλινικά εργαλεία αυτο-αναφοράς. Όσο μεγαλύτερο το σκορ, τόσο πιο έντονα τα αναφερόμενα συμπτώματα. Σκορ ≥10 θεωρείται ένδειξη μέτριων συμπτωμάτων, ≥15 έντονων. Δεν αποτελούν διάγνωση.
Το «τι μας απασχολεί» δεν αλλάζει ομοιόμορφα. Κάποια θέματα μένουν σταθερά σαν θόρυβος βάθους, άλλα ανεβαίνουν, άλλα ακολουθούν τα γεγονότα της εποχής. Παρακάτω, οι έξι κύριες αναφορές σε δικά τους πλαίσια, με την καμπύλη τους, την κορυφή τους, και μια εξήγηση για το τι μπορεί να κρύβεται πίσω από κάθε γραμμή.
Σχεδόν 1 στους 2 ξεκινάει την κουβέντα του με τη λέξη «άγχος», και η αναλογία αυτή δεν κουνήθηκε σε έξι χρόνια. Lockdowns, πληθωρισμός, εκλογές: το άγχος παραμένει η σταθερή υποχώρα. Δεν είναι κρίση, είναι πλέον το status quo.
Ξαφνικό άλμα 30%+ ανάμεσα σε 2022 και 2023, και έκτοτε νέο plateau ψηλότερα. Συμπίπτει με το «Great Resignation», επιστροφή στο γραφείο και πληθωριστική πίεση. Η δουλειά μετατράπηκε από βιοπορισμός σε πηγή ψυχικής εξουθένωσης.
Η μόνη καμπύλη σε σχήμα U: μείωση 17% κατά την πανδημία (2020–2022), σταδιακή ανάκαμψη μετά. Στα κλειστά σπίτια άλλες κρίσεις πήραν την πρώτη θέση. Με την επιστροφή στην καθημερινότητα, οι σχέσεις ξαναβρήκαν φωνή.
Κορύφωση το 2022 (11.8%), σταδιακή πτώση. Ταυτόχρονα όμως ο κλινικός δείκτης κατάθλιψης ανέβηκε. Πιθανή ερμηνεία: το λεξιλόγιο μετατοπίζεται, «δεν αντέχω άλλο», «είμαι κενός» αντικαθιστά τη λέξη «κατάθλιψη».
Peak το 2021 (19.3%) όταν τα σπίτια ήταν κλειστά και οι εντάσεις μέγιστες. Σταδιακή υποχώρηση μέχρι το 15%. Με την αποσυμφόρηση της πανδημίας, η οικογένεια ξανατοποθετείται σε φυσιολογικό επίπεδο, δεν είναι πια ο χώρος της καθημερινής τριβής.
Άνοδος 30% από το 2020 και έκτοτε σταθεροποίηση γύρω στο 10%. Καθώς οι Millennials περνούν στη φάση της γονεϊκότητας, φέρνουν μαζί τα ψυχικά τους φορτία: εξάντληση, αμφιβολία, τύψεις. Το γονεϊκό burnout βγαίνει επιτέλους από την σιωπή.
Δεν υπάρχει μία ενιαία τάση στην ψυχική υγεία, αλλά έξι ξεχωριστές. Το άγχος παραμένει σταθερά το πιο συχνό αίτημα σε όλη την εξαετία. Η εργασία αυξάνεται απότομα μετά το 2022 και σταθεροποιείται σε υψηλότερα επίπεδα. Οι αναφορές για σχέσεις μειώθηκαν στην πανδημία και ανέκαμψαν μετά. Η οικογένεια υποχωρεί σταδιακά από την κορυφή. Συνολικά, όλο και περισσότεροι άνθρωποι ονομάζουν με ακρίβεια αυτό που τους απασχολεί.
Όταν τους ζητήσαμε να περιγράψουν τι τους απασχολεί, αναδύθηκαν δέκα μεγάλα θέματα. Ένα ξεχωρίζει.
"Δεν είναι ότι κάτι συγκεκριμένο πάει στραβά. Είναι ότι όλες οι σχέσεις μου ζητάνε κάτι που δεν ξέρω αν έχω."— Γυναίκα, 32, Αθήνα
"Η δουλειά μου δίνει νόημα, αλλά μου τρώει και τις νύχτες. Δεν θυμάμαι πότε κοιμήθηκα ήσυχος."— Άνδρας, 28, Λονδίνο
Οι σχέσεις είναι το νούμερο ένα, αλλά πίσω τους κρύβεται μια ολόκληρη γραμματική του εαυτού: ταυτότητα, άγχος, δουλειά. Σπάνια ένα θέμα έρχεται μόνο του.
Όταν ομαδοποιούμε τα αιτήματα ανά γενιά, αναδύεται ένα τοπίο: η Gen Z μιλάει για άγχος και διατροφή/σώμα, η αυτοεικόνα είναι κεντρικό θέμα. Οι Millennials αναζητούν ισορροπία ανάμεσα σε σύντροφο, παιδιά και καριέρα. Η Gen X επικεντρώνεται στις σχέσεις, στο πένθος και στη φροντίδα γονιών/παιδιών ταυτόχρονα, η «sandwich generation». Οι Boomers+ έρχονται στη θεραπεία πιο σπάνια αλλά πιο συγκεντρωμένα, με πένθος, μοναξιά και κατάθλιψη.
Σημείωση: τα ποσοστά δεν αθροίζουν στο 100% επειδή κάθε άτομο μπορεί να αναφέρει περισσότερα από ένα θέματα στο αίτημά του.
Όταν κοιτάμε ποιοι πατούν το κλινικό κατώφλι (σκορ ≥15 σε PHQ-9 ή GAD-7), η Gen Z βρίσκεται σταθερά στην κορυφή: 54,6% εμφανίζει σοβαρά συμπτώματα κατάθλιψης και 48,9% σοβαρό άγχος. Σχεδόν 1 στους 2 νέους που μπαίνει στην πλατφόρμα φέρει συμπτωματολογία που, σε κλινικό πλαίσιο, θα δικαιολογούσε άμεση παρέμβαση.
Στις ενδιάμεσες γενιές τα ποσοστά κατάθλιψης παραμένουν υψηλά αλλά πιο χαμηλά (Millennials 46,8%, Gen X 45,6%). Στους Boomers+ όμως η εικόνα αντιστρέφεται: 52,1% σκοράρει στο σοβαρό φάσμα της κατάθλιψης και 52,2% στο σοβαρό φάσμα του άγχους, επίπεδα συγκρίσιμα με της Gen Z.
Παράλληλα, σχεδόν 1 στους 10 Gen Z αναφέρει θέματα με τη διατροφή και το σώμα, αισθητά υψηλότερα από κάθε άλλη γενιά. Η αυτοεικόνα και η ταυτότητα είναι κεντρικά θέματα μιας γενιάς που μεγαλώνει με τον καθρέφτη του social feed.
Ποσοστό ατόμων με σκορ ≥15 στα κλινικά εργαλεία PHQ-9 (κατάθλιψη, κλίμακα 0–27) και GAD-7 (άγχος, κλίμακα 0–21). Το όριο των 15 πόντων είναι το διεθνώς αναγνωρισμένο κατώφλι για κλινικά σοβαρή συμπτωματολογία. Σε δείγμα αυτού του μεγέθους ακόμη και μικρές διαφορές βγαίνουν στατιστικά σημαντικές, εστιάζουμε εδώ σε διαφορές με κλινικό νόημα.
Η νέα γενιά δεν «παραπονιέται» περισσότερο. Νιώθει περισσότερο, αναγνωρίζει νωρίτερα, και έρχεται σε θεραπεία πιο νωρίς από τους Millennials στην ίδια ηλικία. Το 46% των Gen Z έχουν ήδη κάνει ψυχοθεραπεία στο παρελθόν, έναντι 52% των Gen X που έχουν ζήσει 25 χρόνια παραπάνω.
Περίπου 1 στους 4 ανθρώπους που γράφουν στην πλατφόρμα ζει εκτός Ελλάδας, η ελληνόφωνη κοινότητα της Διασποράς. Εστιάζουμε εδώ στους νέους (18–45 ετών), τη βασική ομάδα της πλατφόρμας, για να δούμε πώς αλλάζει η ψυχική υγεία όταν αλλάζει το γεωγραφικό μας πλαίσιο.
Όσοι εμφανίζουν συμπτώματα φέρουν σχεδόν τον ίδιο πόνο, ο δείκτης κατάθλιψης είναι 14,8 στην Ελλάδα και 14,5 στο εξωτερικό. Αυτό που αλλάζει είναι το περιεχόμενο του αιτήματος.
Στην Ελλάδα η κυρίαρχη πηγή πίεσης είναι η οικογένεια (14,4% vs 15,8%), η διατροφή/σώμα και η μοναξιά (7,5%, ένα νέο θέμα που εμφανίζεται περισσότερο στο εξωτερικό). Στο εξωτερικό, ένα 10,2% αναφέρει ρητά το μεταναστευτικό/ξενιτιά ως πηγή πίεσης, θέμα που πρακτικά δεν υπάρχει στην Ελλάδα.
Σχεδόν 4 στους 10 ζουν μόνοι/ες στο εξωτερικό (38,7% vs 21,4%), και 42,6% αναφέρουν κακό ύπνο, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από την Ελλάδα. Η μοναξιά της ξενιτιάς δεν είναι μεταφορά: είναι καθημερινή συνθήκη που περνάει στο σώμα.
Παράλληλα, η εργασία/καριέρα εμφανίζεται 43% πιο συχνά ως κύριο αίτημα (17,2% vs 12,0%). Για όσους έφυγαν, η δουλειά δεν είναι απλώς βιοπορισμός, είναι ταυτότητα, λόγος μετακίνησης και βασικό κομμάτι της ψυχικής τους ζωής.
Παρότι κουβαλούν περισσότερη μοναξιά και πίεση, έχουν λιγότερη εξοικείωση με την ψυχοθεραπεία, πιθανώς λόγω γλωσσικών εμποδίων ή κόστους, και έρχονται στην πλατφόρμα ως πρώτη επαφή με τη θεραπεία στη μητρική τους γλώσσα.
Η γεωγραφία δεν αλλάζει αν κάποιος υποφέρει, αλλάζει όμως γιατί υποφέρει. Στην Ελλάδα: σχέσεις, οικογένεια, αυτοεικόνα. Στο εξωτερικό: δουλειά, ταυτότητα, η ίδια η ξενιτιά. Όσοι φεύγουν δεν αφήνουν το άγχος πίσω, απλώς το μετονομάζουν.
Όταν εστιάζουμε στους ανθρώπους που πραγματικά εμφανίζουν συμπτώματα (θετικό σκορ στον δείκτη κατάθλιψης ή άγχους), αναδύεται μια ξεκάθαρη εικόνα: δύο πολύ απλά πράγματα, ο ύπνος και η διατροφή, συσχετίζονται έντονα με τον δείκτη κατάθλιψης. Όχι ως «αιτίες», αλλά ως καθρέφτες της εσωτερικής μας κατάστασης.
Μέσος δείκτης κατάθλιψης (κλίμακα 0–27), μόνο για άτομα με θετικό σκορ. Η διακεκομμένη γραμμή στο 15 σηματοδοτεί το όριο των έντονων συμπτωμάτων.
Η εικόνα που έχουμε όλοι μας είναι ότι ο γάμος ή η σχέση «προστατεύουν» την ψυχική υγεία. Στους ανθρώπους που πραγματικά εμφανίζουν συμπτώματα, η εικόνα είναι πιο διαφοροποιημένη.
Ο χαμηλότερος δείκτης κατάθλιψης βρίσκεται στα άτομα που είναι σε σχέση ή παντρεμένα (14,35). Ο υψηλότερος, σε όσους έχουν χωρίσει πρόσφατα (15,5). Στον δείκτη άγχους, τα διαφορετικά καθεστώτα συγκλίνουν: η σχέση δεν εξαλείφει την ανησυχία, μόνο απαλύνει τη θλίψη.
Όσοι επιστρέφουν ή παραμένουν στο πατρικό εμφανίζουν τον υψηλότερο δείκτη κατάθλιψης από όλες τις ομάδες (16,7), υπενθύμιση ότι η ελληνική «ασφάλεια» του πατρικού σπιτιού έχει και άλλο πρόσωπο.
Σε δείγμα αυτού του μεγέθους ακόμη και μικρές διαφορές βγαίνουν στατιστικά σημαντικές. Η διαφορά ~1 μονάδας μεταξύ «παντρεμένων» και «πρόσφατου χωρισμού» σε κλίμακα 0–27 είναι μικρή σε κλινικούς όρους.
Ο γάμος μειώνει τη θλίψη, όχι το άγχος. Το πατρικό σπίτι δεν είναι πάντα καταφύγιο. Και ο πιο καλός σύμμαχος της ψυχικής υγείας προσφέρεται ως δώρο: μια καλή νύχτα ύπνου.
Όταν διαβάζεις 69.000 ιστορίες, αρχίζεις να βλέπεις πράγματα που δεν τα έψαχνες. Έξι από αυτά μας έμειναν.
Σχεδόν 1 στους 2 Gen Z ηλικίας 18 με 29 ετών, έχει κάνει ψυχοθεραπεία (46%). Η νέα γενιά ζητάει βοήθεια νωρίτερα, πριν τα πράγματα γίνουν αφόρητα.
68% των ανθρώπων στην πλατφόρμα είναι γυναίκες, 27% άνδρες, 5% δηλώνουν διαφορετικό, και η αναλογία μένει σταθερή σε όλες τις γενιές. Δεν σημαίνει ότι οι άνδρες πονούν λιγότερο. Σημαίνει ότι μιλούν λιγότερο.
Ένα 8,9% της Gen Z αναφέρει τη μοναξιά ως κύριο λόγο που ζητάει βοήθεια, ακριβώς το ίδιο ποσοστό με τους Boomers. Είτε είμαστε στα 22, είτε στα 67, φαίνεται συχνά να διατυπώνεται η ίδια δυσκολία: «νιώθω μόνος/η».
Από τους Gen Z που ζουν εκτός Ελλάδας, 11,6% αναφέρει ρητά τη μετακόμιση ως πηγή ψυχικής επιβάρυνσης. Στους Millennials στο εξωτερικό, η δουλειά εμφανίζεται 53% συχνότερα ως παράγοντας ψυχικής πίεσης σε σχέση με όσους έμειναν. Το brain drain δεν μετριέται μόνο σε μισθούς.
Από όλες τις διαστάσεις της καθημερινότητας, η ποιότητα του ύπνου είναι αυτή που συσχετίζεται πιο έντονα με τον δείκτη κατάθλιψης. Όποιος δηλώνει «κακός ύπνος» έχει 49,9% πιθανότητα να αναφέρει έντονα συμπτώματα, επτά φορές περισσότερο από κάποιον που κοιμάται καλά (6,5%).
Οι Millennials είναι η μόνη γενιά όπου τα παιδιά (11,1%) και οι γονείς (14%) εμφανίζονται ταυτόχρονα στις πρώτες πέντε αναφορές. Φροντίζουν προς δύο κατευθύνσεις, και φτάνουν στη θεραπεία πιο κουρασμένοι απ' όσο παραδέχονται.
Δεν χρειάζεται κάθε εύρημα να γίνει πολιτική. Μερικά απλώς μας θυμίζουν ότι πίσω από κάθε σκορ υπάρχει μια ζωή , και ότι τα μικρά (ύπνος, διατροφή, ένα τηλεφώνημα) μετράνε όσο τα μεγάλα.
Αυτή η αναφορά βασίζεται σε ένα δείγμα 68.932 ανωνυμοποιημένων εγγραφών από ανθρώπους που απευθύνθηκαν στην πλατφόρμα Click to Therapy ζητώντας ψυχολογική υποστήριξη, μεταξύ 2020 και 2026, μέρος ενός ευρύτερου συνόλου χρηστών. Τα αποσπάσματα είναι πραγματικά λόγια χρηστών, με ελάχιστες επεξεργασίες για την προστασία της ταυτότητάς τους. Τα κλινικά σκορ βασίζονται σε σταθμισμένες ελληνικές εκδοχές των PHQ-9 και GAD-7 και δεν αποτελούν διάγνωση.
Όλα τα δεδομένα είναι πλήρως ανωνυμοποιημένα και υφίστανται επεξεργασία σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR). Δεν δημοσιεύεται κανένα στοιχείο που θα μπορούσε να ταυτοποιήσει μεμονωμένους χρήστες.